ဒီစာေလးဖတ္ျပီးေကာင္းမြန္စြာေတြးေတာနိုင္ဖို႕ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။

ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ (၃-၁၂-၂၀၁၆ရက္ စေနေန႔ထုုတ္)မွာ ဦးေန၀င္းဆုုိသူက မုုိးျပာဦးဥာဏရဲ႕ ပစၥဳပၺန္ကမၼ၀ါဒ အယူ၀ါဒေရးရာဆုုိင္ရာ စာအုုပ္စာတမ္း အသံသြင္းေခြမ်ား ထုုတ္ေ၀မယ္၊ ကန္႔ကြက္ႏုုိင္တယ္ဆုုိၿပီးေတာ့ ေၾကျငာခဲ့တယ္။ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး (ရန္ကုုန္ တုုိင္းေဒသႀကီးသာသနာေရးမွဴးရံုုး)က ဥပေဒနဲ႔အညီ ကန္႔ကြက္ခဲ့တယ္။ လႊတ္ေတာ္မွာ သာ၀န္ႀကီးကိုုယ္တုုိင္ကလည္း မုုိးျပာဦးဥာဏကိုု တရားစြဲမယ္လုုိ႔ သတင္းေထာက္ေတြကိုု ထုုတ္ေျပာခဲ့တယ္။ ဒီအခါမွာ လစ္ဘရယ္သမားလိုု႔ ကိုုယ့္ကိုုယ္ကုုိယ္ကိုု သတ္မွတ္ထားသူ အခ်ိဳ႕နဲ႔ မုုိးျပာဂုုိဏ္းသားမ်ားက ဒီမုုိေရစီေခတ္မွာ လြတ္လပ္စြာေျပာေရးဆုုိခြင့္မရွိဘူးလိုု႔ အသံထြက္လာၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မုုိးျပာဦးဥာဏနဲ႔ သူ႔အယူ၀ါဒနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေျပာျပခ်င္ တာေလးေတြ ရွိလာတယ္။ ​

သာသနာေတာ္ႏွစ္ (၁၂၀၀)ေက်ာ္ေသာအခါ အိႏၵိယႏုုိင္ငံ ေကရလာျပည္နယ္တြင္ ရွံကရ အမည္ရွိ ျဗဟၼဏပ႑ိတ္တေယာက္ ေပၚေပါက္ခဲ့တယ္။ ရွံကရဟာ ဗုုဒၶဘာသာရဟန္း ေတာ္မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ဒိႏၷာဂနဲ႔ ဓမၼကိတၱိတိုု႔ ေရးသားစီရင္ထားတဲ့ တကၠေဗဒက်မ္းမ်ားကိုု တ ဖက္ကမ္းခတ္ ေလ့လာတတ္ေျမာက္ထားသူျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရွံကရဟာ တကၠေဗဒ နည္းက် စကားစစ္ထိုုးရာမွာ ကြ်မ္းက်င္လိမၼာသူျဖစ္တယ္။

ရွံကရဟာ ဗုုဒၶဘာသာဂိုုဏ္းကြဲမ်ားျဖစ္တဲ့ ေယာဂါစာရဂုုိဏ္းနဲ႔ မဇၥ်ိမိကဂုုိဏ္းမ်ားက အေတြး အေခၚသေဘာတရားမ်ားကိုု ကူးယူၿပီး အတၱ၀ါဒ ျဗဟၼဏ၀ါဒ ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒမ်ားကိုု ယုုတၱိ ရွိေအာင္ ျပဳျပင္ေရးသားေပးခဲ့တယ္။ အခ်င္းခ်င္းဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေနတဲ့ အတၱ၀ါဒဆုုိင္ရာ က်မ္းမ်ားကိုု ေရွ႕ေနာက္ညီညြတ္ေအာင္ ဖြင့္ဆိုုခ်က္က်မ္းမ်ား ေရးသားေပးခဲ့တယ္။ ဗုုဒၶ ဘာသာ ဘုုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းမ်ားကိုု အတုုယူၿပီးေတာ့ ဟိႏၵဴဘုုန္းႀကီးမ်ားကိုု ေက်ာင္း တုုိက္မ်ားနဲ႔ တစုုတေ၀းထဲေနေစၿပီး စနစ္တက် အယူ၀ါဆုုိင္ရာစာေပမ်ား သင္ၾကားေပးေစ ခဲ့တယ္။

ရွံကရဟာ အိႏၵိယႏုုိင္ငံေတာင္ပိုုင္းျပည္နယ္ရွိ ဘုုရင္မ်ားကိုု သာသနာ့ဒါယကာအျဖစ္ သိမ္း သြင္းၿပီး သာသနာပိုုင္ရဟန္းမင္းအျဖစ္ ဟိႏၵဴဘုုန္းႀကီးေက်ာင္းမ်ားကိုု ကြပ္ကဲအုုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ တယ္။ရွံကရဟာ ဗုုဒၶဘာသာရဟန္းေတာ္မ်ားနဲ႔ အယူ၀ါဒယွဥ္ၿပိဳင္ပြဲမ်ား မၾကာခဏျပဳလုုပ္ဆင္ႏႊဲ ေလ့ရွိတယ္။ ရွံကရဟာ စကားေျပာကြ်မ္းက်င္သူျဖစ္တာေၾကာင့္ရယ္၊ ထိုုအခ်ိန္အခါက စာေပက်မ္းဂန္ ကြ်မ္းတတ္ေျမာက္တဲ့ရဟန္းေတာ္မ်ား အိႏၵိယႏုုိင္ငံေတာင္ပိုုင္းျပည္နယ္ မ်ားမွာ မရွိေတာ့တာေၾကာင့္ ရွံကရကသာ အၿမဲအႏုုိင္ရရွိတယ္။ ရွံကရဟာ သူအႏုုိင္ရရွိတဲ့ အခါမွာ ရံႈးတဲ့ရဟန္းေတာ္မ်ားကိုု ဗုုဒၶဘာသာကိုု စြန္႔လႊတ္ေစၿပီး ဟိႏၵဴဘာသာကိုု ကိုုးကြယ္ ခိုုင္းခဲ့တယ္။ ဟိႏၵဴဘာသာကိုု မကိုုးကြယ္ပါက ပြက္ပြက္ဆူေနတဲ့ ေထာပတ္အိုုးႀကီးထဲ နစ္ သတ္ေစခဲ့တယ္။

ရွံကရဟာ ဘာေၾကာင့္ ဗုုဒၶဘာသာအေပၚ ဒါေလာက္ ရက္ရက္စက္စက္ ျပဳလုုပ္ခဲ့ရတာပါ လဲ။ ရွံကရဟာ တခ်ိန္က ဗုုဒၶဘာသာရဟန္းေတာ္တပါးျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူဟာ ပါရာဇိက်တာ ေၾကာင့္ ရဟန္းေကာင္းမ်ားက သူ႔ကိုု လူ၀တ္လဲေစၿပီး သာသနာ့ေဘာင္ကေန ႏွင္ထုုတ္ခဲ့ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရွံကရဟာ ဗုုဒၶဘာသာအေပၚ အၿငိဳးတႀကီး ေခ်မႈန္းတုုိက္ခဲ့တာျဖစ္ တယ္။

ျမန္မာႏုုိင္ငံသာသနာ့သမုုိင္းမွာလည္း ဒုုတိယရွံကရေတြ အမ်ားအျပားေပၚေပါက္ခဲ့တယ္။ အထူးသျဖင့္ ပါရာဇိကက်လိုု႔ သာသနာေတာ္ေမာင္းထုုတ္ခံရသူမ်ား၊ ပါရာဇိကက်ၿပီး စိတ္ မလံုုမၿခံဳျဖစ္ေနသူမ်ားဟာ ေထရ၀ါဒပိဋကစာေပမ်ားကိုု ပံုုဖ်က္ၿပီး ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာကိုု အၿငိဳးတႀကီး တိုုက္ခုုိက္တတ္ၾကတယ္။ ယေန႔အခ်ိန္မွာ ဒုုတိယရွံကရအျဖစ္ ထင္ရွားေက်ာ္ ၾကားေနသူကေတာ့ မုုိးျပာဦးဥာဏပဲျဖစ္တယ္။

မုုိးျပာဦးဥာဏကိုု မေကြးတုုိင္းေဒသႀကီး ပခုုကၠဴခရိုုင္ ေဂါင္းကြဲေက်းရြာေန ဦးျမဒင္+ေဒၚလွ ထြန္းတုုိ႔က ၁၃၀၀ျပည့္ႏွစ္ နယုုန္လဆန္း(၃)ရက္ အဂၤါေန႔မွာ ေမြးဖြားခဲ့တယ္။ ၁၃၁၄ခုုႏွစ္ မွာ ေဂါင္းကြဲရြာေတာင္ေက်ာင္းဆရာေတာ္ ဦးပညာထံမွာ ကိုုရင္အျဖစ္ သာသနာ့ေဘာင္ ၀င္ေရာက္ခဲ့တယ္။ ဦးဥာဏဟာ စာေပက်မ္းဂန္မ်ားကိုု မႏၱေလးၿမိဳ႕ မစိုုးရိမ္တုုိက္ေဟာင္း ဂႏၳဓူရေက်ာင္းမွာ သင္ယူခဲ့တယ္။ ပထမငယ္တန္း ပထမလတ္တန္း ပထမႀကီးတန္းမ်ား ေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္။ ဓမၼာစရိယတန္းကိုု မေအာင္ျမင္ခဲ့။ အသက္(၂၅)ႏွစ္ထိ ပညာသင္ယူ ၿပီး အသက္(၂၅)ႏွစ္ေက်ာ္တဲ့အခါမွာ ေတာထြက္ၿပီး မႏၱေလးတ၀ိုုက္ရွိ ေတာရမ်ားမွာ တ ရားအားထုုတ္ခဲ့တယ္။

မုုိးျပာဦးဥာဏဟာ မင္းကြန္းရြာအနီး ေရႊျမင္တင္ေတာင္ထိပ္မွာ တပါးေနၿပီး တရားအား ထုုတ္တယ္။ ၁၉၈၃ခုုႏွစ္မွာ ရဟႏၱာျဖစ္ၿပီလိုု႔ ကိုုယ္တုုိင္ေၾကျငာခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္ ကိုုင္းၿမိဳ႕နယ္သံဃနာယကအဖြဲ႕က ၀ိနည္းဓိုုရ္အဖြဲ႕နဲ႔ စစ္ေဆးတဲ့အခါမွာ ရဟႏၱာမဟုုတ္ ေၾကာင္း စစ္ေဆးေပၚေပါက္လိုု႔ စတုုတၳပါရာဇိကက်တယ္ဆိုုၿပီး လူ၀တ္လဲေစခဲ့တယ္။ တုုိင္း၀ိနည္းဓိုုရ္အဖြဲ႕နဲ႔ ဗဟုုိ၀ိနည္းဓိုုရ္အဖြဲ႔ကလည္း စတုုတၳပါရာဇိကက်တယ္လိုု႔ တညီတ ညြတ္ထဲ ဆံုုးျဖတ္ခဲ့တယ္။

ဒါေၾကာင့္ မုုိးျပာဦးဥာဏက “အ၀ါ၀တ္မွ ဘုုန္းႀကီးမဟုုတ္ဘူး။ အျပာ၀တ္လည္း ဘုုန္းႀကီး ျဖစ္တယ္ကြ” လိုု႔ ေၾကြးေၾကာ္ၿပီး အျပာေရာင္၀တ္စံုုကိုု ၀တ္ဆင္ကာ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာ ကိုု စတင္တုုိက္ခိုုက္ခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၁၉၈၃ခုုႏွစ္မွာ သာသနာေတာ္ဆုုိင္ရာဥပေဒမ်ားနဲ႔ စစ္ကိုုင္းတုုိင္းသာသနာေရးမွဴးရဲ႕ တရားစြဲဆုုိျခင္းခံရၿပီး ေထာင္က်ခဲ့တယ္။ ၁၉၈၆ခုုႏွစ္မွာ တိပိဋကဓရမင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုုရားႀကီးရဲ႕ေမတၱာရပ္ခံေပးမႈအရ အစုုိးရက ေထာင္က ေနလႊတ္ေပးခဲ့တယ္။ ေထာင္ကေနလြတ္တဲ့အခါမွာလည္း မုုိးျပာဦးဥာဏဟာ ေထရ၀ါဒ ဗုုဒၶဘာသာကိုု အၿငိဳးတႀကီးဆက္လက္တုုိက္ခိုုက္ေနခဲ့တယ္။

မုုိးျပာဦးဥာဏဟာ ေထရ၀ါဒပိဋကစာေပက်မ္းဂန္မ်ားကိုု လိုုသလိုုပံုုဖ်က္ၿပီး ဗုုဒၶအလိုုအရ ေရွ႕ဘ၀ေနာက္ ဘ၀မရွိ၊ သံသရာမရွိ၊ နိဗၺာန္မရွိ၊ ကုုသုုိလ္ေကာင္းမႈမျပဳရ၊ ဥပုုသ္သီလ ေဆာက္တည္ျခင္းသည္ အလကားအလုုပ္၊ သံုုးဆယ့္တဘံုုမရွိ၊ အဘိဓမၼာသည္ဘုုရား ေဟာမဟုုတ္၊ လူကလြဲရင္ ဘယ္သူ႔ကိုုမဆုုိ သတ္ေကာင္းတယ္၊ အမ်ားပုုိင္ပစၥည္း ႏုုိင္ငံပုုိင္ ပစၥည္းကိုု ခုုိးေကာင္းတယ္ သီလမပ်က္ဘူး၊ ေစတနာေကာင္းနဲ႔လိမ္ရင္ မုသာဝါဒကံမထိုက္ဘူး၊ ဘယ္အမ်ိဳးသမီးကိုမဆို အလိုတူဆက္ဆံရင္ ကာေမသုမိစၧာစာရကံမထိုက္ဘူး အလိုဆႏၵျဖည့္ေပးရာေရာက္လို႔ ကုသိုလ္ေတာင္ရေသးတယ္စသျဖင့္ ေဟာေျပာၿပီး ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာကိုု တုုိက္ခုုိက္ခဲ့တယ္။

ဦးဥာဏဟာ ေထာင္က်လိုုက္ ျပန္လႊတ္လိုုက္ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶသာသနာေတာ္ကိုု တုုိက္ခုုိက္ လိုုက္နဲ႔ ခ်ာလည္လိုုက္ရင္း အခ်ိန္ကုုန္ေနခဲ့တယ္။ မုုိးျပာဦးဥာဏဟာ သမၼတဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္နဲ႔ ယခုုအခါမွာ ေထာင္ထဲကေန ျပန္လြတ္လာခဲ့ ျပန္ၿပီျဖစ္တယ္။ မုုိး ျပာဦးဥာဏဟာ ဒီမုုိကေရစီထီးရိပ္ခိုုၿပီး သူ႔အယူ၀ါဒကိုု ထပ္မံအသက္သြင္းဖိုု႔ ႀကိဳးစားလာ ျပန္တယ္။

ဘဒၵႏၱအဂၢဥာဏဦးေဆာင္တဲ့ ဆရာေတာ္ေျခာက္ပါးက မုုိးျပာအယူ၀ါဒကိုု ဓမၼ အဓမၼအျဖစ္ စိစစ္ဆံုုးျဖတ္ေပးဖိုု႔ ႏုုိင္ငံေတာ္သံဃမဟာနာယကအဖြဲ႕ကိုု တုုိင္ၾကားခဲ့တာေၾကာင့္ ၁၃၇၃ခုု ႏွစ္ ျပာသုိလျပည့္ေက်ာ္(၉ )ရက္ (၂၈-၁-၂၀၁၀) ေသာၾကာေန႔မွာ ႏုုိင္ငံေတာ္သံဃမဟာ နာယအဖြဲ႕က ႏုုိင္ငံေတာ္သီးျခား၀ိနည္းဓုုိရ္အဖြဲ႕ အမွတ္(၁၇/၂၀၁၀)ကိုု ဖြဲ႕စည္းေပးၿပီး မုုိး ျပာ၀ါဒကိုု ဓမၼ အဓမၼ၀ါဒအျဖစ္ စိစစ္ဆံုုးျဖတ္ေစခဲ့တယ္။ တည္ဆဲဥပေဒအရ ၀ိနည္းဓုုိရ္ရံုုး မွာ စုုဒိတက(စြပ္စြဲသူ)မ်ားရဲ႕ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကိုု ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္ေပးခဲ့ေသာ္လည္း လာ ေရာက္ေျဖရွင္းျခင္း မျပဳခဲ့ဘူး။

မုုိးျပာဦးဥာဏဟာ အဓမၼ၀ါဒအျဖစ္ကေန ေရွာင္လႊဲဖိုု႔အတြက္ သူ႔အယူ၀ါဒသည္ ေထရ၀ါဒ ဗုုဒၶဘာသာအယူ၀ါဒမဟုုတ္၊ ပစၥဳပၺန္ကမၼ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာျဖစ္တယ္လိုု႔ ေၾကျငာၿပီး ဗုုဒၶဘာ သာဂုုိဏ္းခြဲတခုုအျဖစ္ တည္ေထာင္လိုုက္တယ္။ သုုိ႔ေသာ္လည္း ၁၉ ၈၀ျပည့္ႏွစ္ ေဖဖ၀ါရီ လ(၁)ရက္ေန႔မွာ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ သံဃအဖြဲ႕အစည္းအေျခခံစည္းမ်ဥ္းဥပေဒ အခန္း(၂) အ ပုုိဒ္(၄)အရ ျမန္မာႏုုိင္ငံမွာ ဗုုဒၶဘာသာဂုုိဏ္းခြဲ အသစ္ထပ္မံထူေထာင္ခြင့္ လံုုး၀မရွိေတာ့ ဘူး။ ဥပေဒကိုုလိုုက္နာျခင္းမျပဳပါက ေထာင္ဒဏ္က်ခံရမွာျဖစ္တယ္။

မုုိးျပာဦးဥာဏအေနနဲ႔ သူ႔အယူ၀ါဒဟာ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာအယူ၀ါဒမဟုုတ္ဘူး။ ပစၥဳပၺန္ ကမၼ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာျဖစ္တယ္လိုု႔ ဂုုိဏ္းသီးျခားအျဖစ္ ထမင္းရည္လ ွ်ာပူလႊဲ ေၾကျငာခဲ့ေသာ္ လည္း ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာ ပိဋကစာေပမ်ားကိုု လိုုသလိုုပံုုဖ်က္ၿပီးေတာ့ ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိန္ေနျခင္း သာျဖစ္တယ္။

အကယ္၍ မုုိးျပာဦးဥာဏအေနနဲ႔ သဂၤါယနာတင္ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာ ပိဋကစာေပက်မ္း ဂန္မ်ားကိုု ပံုုဖ်က္ၿပီး အသံုုးမျပဳဘူးဆုုိရင္၊ ဗုုဒၶဘာသာဂုုိဏ္းခြဲမဟုုတ္ပဲ ကုုိယ္ပိုုင္အယူအဆ အျဖစ္ ရပ္တည္မယ္ဆုုိရင္ တည္ဆဲဥပေဒမ်ားနဲ႔ ကင္းလြတ္ခြင့္ရမွာပဲျဖစ္တယ္။ ရွင္းရွင္း ေျပာရမယ္ဆုုိရင္ မုုိးျပာဦးဥာဏအေနနဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္က ဖိုုးတေခတ္လိုု ဘာသာအယူ၀ါ ဒ အသစ္တခုု ထူေထာင္လိုုက္မယ္ဆုုိရင္ ေထရ၀ါဒသံဃအဖြဲ႕အစည္းက မည္သုုိ႔မွ ျပဳလုုပ္ မွာ မဟုုတ္ေတာ့ဘူး။ သိုု႔ေသာ္ မုုိးျပာဦးဥာဏအေနနဲ႔ ဖုုိးတေခတ္ေလာက္ေတာင္ ေသြးရွိ ဟန္မတူပါ။

လစ္ဘရယ္ဆုုိသူမ်ားက လြတ္လပ္စြာေျပာေရးဆုုိခြင့္ဟုုဆုုိကာ တစခန္းထၾကျပန္ပါတယ္။ မုုိးျပာဦးဥာဏသည္ လြတ္လပ္စြာေျပာဆုုိေနတာ မဟုုတ္ပါ။ အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းေနၿပီး အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕စည္းကမ္းကိုု ေဖာက္ဖ်က္ေနျခင္းသာျဖစ္တယ္။ အဖြဲ႕အစည္းအျပင္က ရပ္ တည္ေနသူဟုု ဆုုိျပန္ပါရင္လည္း သူတပါးအဖြဲ႕အစည္းကိုု ဖ်က္စီးတိုုက္ခုုိက္ေနတဲ့သူသာ ျဖစ္တယ္။

ေနာက္ထပ္ လစ္ဘရယ္သမားဆုုိသူမ်ား သတိမထားမိတာ တခုုရွိတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ႏုုိင္ငံေရးေၾကာင့္ ကြဲၿပဲေနတဲ့ႏုုိင္ငံကိုု ဘာသာေရးအကြဲနဲ႔ ကြဲေၾကာင္းဆက္သြားရင္ ဘယ္ ေလာက္ထိ အႏၱရာယ္ႀကီးတယ္ဆုုိတာကိုုပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ကလည္း သတိထားေတာ့ ထားမိပါ လိမ့္မယ္။ သိုု႔ေသာ္လည္း အက်ိဳးစီးပြားတခုုခုုေၾကာင့္ မ်က္စိမွိတ္ၿပီး ေျပာေနၾကတာျဖစ္ပါ လိမ့္မယ္။

ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းမွာသာမဟုုတ္ အဖြဲ႕အစည္းတိုုင္းမွာ သတ္မွတ္ခ်က္ မူ ေဘာင္စည္းကမ္းဆုုိတာ ရွိတယ္။ မဟာယာနဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းမွာ မူေဘာင္စည္း ကမ္း(၅)ခ်က္ရွိတယ္။

၁။ အာလယ၀ိညာဥ္ – ျပဳသမ ွ်ေသာ ကုုသုုိလ္ကံ အကုုသုုိလ္ကံမ်ိဳးေစ့မ်ား၏ သုုိမွီးသိမ္း စည္းရာဌာနျဖစ္ေသာ အာလယ၀ိညာဥ္ေခၚ ခုုႏွစ္ခုုေျမာက္သတၱမ၀ိညာဥ္ရွိ သေဘာတ ရား။

၂။ တထတာ – အာလယ၀ိညာဥ္၏တည္မွီရာ မူရင္းအေၾကာင္းတရား တထတာကိုု ပရမတၳသစၥာဟုုေခၚသည္။ နိဗၺာန္ဆုုိသည္မွာ တည္ၿငိမ္ေနေသာ တထတာကိုုပင္ေခၚ သည္။

၃။ တထာဂတ – သတၱ၀ါသည္ တထတာ၏အသြင္ေျပာင္းမႈျဖစ္၍ တထတာမွေပၚထြက္ လာ၍ တထာဂတမည္၏။ တနည္းအားျဖင့္ သတၱ၀ါသည္ တထတာအျဖစ္သိုု႔ ျပန္လည္ ေရာက္ရွိသြားေသာေၾကာင့္ တထာဂတမည္၏။ (ေလာကႀကီးတခုုလံုုးဆိတ္ၿငိမ္၍ တထ တာအျဖစ္သုုိ႔ေရာက္ေသာအခါ သတၱ၀ါသည္လည္း တထတာအျဖစ္သုုိ႔ ေရာက္သြား သည္။)

၄။ တထာဂတဂဗၻ – တထတာသည္ပင္လ ွ်င္ တထာဂတေခၚေသာသတၱ၀ါ၏ မူလအစ ကိန္းေအာင္ရာ တုုိက္ခန္း(၀မ္းဗုုိက္)ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တထာဂတဂဗၻလည္းမည္၏။

၅။ ဓမၼဓာတုု – တထတာမွ အသြင္းေျပာင္းရန္ လႈပ္ခတ္ေခ်ာက္ခ်ားလာေသာအခါ ေပၚ ထြက္လာေသာ လႈပ္ရွားမႈ တစ္ခုုစီ တစ္ခုုစီတုုိ႔၏ လႈပ္ရွားမႈအားလံုုးကိုု စုုေပါင္းေခၚေ၀ၚ ေသာ စၾကာ၀ဠာေလာကဓာတ္ႀကီးသည္ ဓမၼဓာတုုမည္၏။

အထက္ပါမူေဘာင္စည္းကမ္းခ်က္ ငါးခုုကိုုလိုုက္နာလက္ခံမွ မဟာယာနဗုုဒၶဘာသာအျဖစ္ မဟာယာနဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းက အသိအမွတ္ျပဳလက္ခံတာျဖစ္ပါတယ္။ ထိုုမူေဘာင္ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားနဲ႔ မကိုုက္ညီပဲ မဟာယာနဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ ေၾကျငာရင္ မဟာယာနဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းက ထိုုက္သင့္သလိုုတုုန္႔ျပန္သြားမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းမွာလည္းပဲ အေျခခံမူေဘာင္စည္းကမ္းသံုုးခ်က္ ရွိပါ တယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့

၁။ ဘုုရားရွင္ေဟာၾကားတာကိုုလည္း မပယ္ရဘူး။

၂။ ဘုုရားရွင္ မေဟာၾကားတာကိုုလည္း ထည့္သြင္းျခင္းမျပဳရဘူး။

၃။ ဘုုရားရွင္ေဟာၾကားခ်က္ကိုု မူလ အရွိပကတိအတုုိင္း လိုုက္နာလက္ခံရမယ္။

ဒီသံုုးခ်က္နဲ႔ မကိုုက္ညီပဲ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာ အျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့ရင္ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းက ထိုုက္သင့္သလိုု တုုန္႔ျပန္သြားၾက မွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ေျပာရမယ္ဆုုိရင္ မုုိးျပာဦးဥာဏအေနနဲ႔ ေထရ၀ါဒပိဋကစာေပမ်ား ဖ်က္လုုိ ဖ်က္စီးမျပဳလုုပ္ရင္၊ ဗုုဒၶ၀ါဒထီးရိပ္မွာမခိုုေတာ့ပဲ ကိုုယ္ပိုုင္ဘာသာအသစ္တခုုအျဖစ္ ရပ္ တည္လိုုက္မယ္ဆုုိရင္ ေထရ၀ါဒဗုုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ ထိပ္တုုိက္မေတြ႔ေတာ့ဘူးဆုုိ တာပါပဲ။

( မုုိးသုု – မႏၱေလး )